Trufla letnia (Tuber aestivum)

Trufla letnia, znana również jako trufla letnia czarna, to jeden z najrzadszych i najbardziej cenionych grzybów jadalnych, szczególnie w kuchni francuskiej i włoskiej. Jest to grzyb podziemny, rosnący głównie w symbiozie z korzeniami drzew liściastych, zwłaszcza dębów, buków, leszczyn, ale także z innymi drzewami rosnącymi na glebach wapiennych. Trufla letnia jest dość trudna do znalezienia, ponieważ rośnie pod ziemią, na głębokości od kilku do kilkunastu centymetrów.

Trufla letnia ma charakterystyczny, kulisty kształt i średnicę od 4 do 10 cm. Jej skórka jest ciemna, niemal czarna, z wyraźnymi, chropowatymi guzkami na powierzchni. Miąższ trufli jest jasnożółty lub brązowawy, z delikatnym, przyjemnym zapachem, który z czasem staje się intensywniejszy, zwłaszcza gdy trufla jest dojrzała. W smaku trufla letnia jest łagodna, ale posiada subtelną, orzechową nutę, która sprawia, że jest ceniona w gastronomii, szczególnie w połączeniu z potrawami rybnymi, makaronami czy jajkami.

Różnice z innymi truflami: Trufla letnia jest mniejsza i mniej aromatyczna niż trufla czarna (Tuber melanosporum), znana także jako trufla zimowa, jednak jest bardziej dostępna i tańsza. Również okres jej występowania jest dłuższy – od maja do sierpnia, co sprawia, że trufle letnie mogą być zbierane w cieplejszych miesiącach.

---

Zbieranie:
Trufla letnia rośnie głównie w lasach liściastych, w pobliżu korzeni drzew. Zbierana jest zazwyczaj przez wyszkolone psy, które potrafią wyczuć zapach trufli pod ziemią. Zbieranie trufli wymaga dużej precyzji, ponieważ należy unikać uszkodzenia grzyba oraz jego otoczenia.

---

Przykład dania: Makaron z truflą letnią

Składniki:

• 300 g makaronu (np. tagiatelle),
• 30 g trufli letniej,
• 2 łyżki oliwy z oliwek,
• 2 łyżki masła,
• 50 g tartego parmezanu,
• sól, pieprz,
• świeża natka pietruszki (opcjonalnie).

Przygotowanie:

1. Makaron ugotuj al dente w osolonej wodzie, zgodnie z instrukcją na opakowaniu.
2. W międzyczasie truflę letnią umyj i osusz. Następnie pokrój ją na bardzo cienkie plastry za pomocą noża lub tarki.
3. Na patelni rozgrzej oliwę z oliwek i masło, dodaj truflę i smaż przez 2-3 minuty, aż uwolni się jej zapach.
4. Odcedź ugotowany makaron i dodaj go do patelni z truflą. Wymieszaj całość, dopraw solą i pieprzem.
5. Na końcu dodaj tarty parmezan i delikatnie wymieszaj.
6. Podawaj danie posypane świeżą natką pietruszki, jeśli lubisz.

Uwaga: Trufla letnia najlepiej smakuje w połączeniu z prostymi daniami, które nie przytłoczą jej subtelnego smaku. Można ją także dodać do jajek, risotto lub sałatek.

Płachetka zwyczajna (Rozites caperata)

Płachetka zwyczajna to grzyb z rodziny twardzikowatych, znany z wyraźnych cech morfologicznych, które pozwalają na łatwą identyfikację. Kapelusz płachetki jest w kształcie półkulistym lub wypukłym, z charakterystycznym, wyraźnie promienistym bruzdami na powierzchni, które są matowe lub lekko błyszczące. Kolor kapelusza może wahać się od jasnożółtego do brązowego, często z ciemniejszymi, wyraźnie zaznaczonymi strefami na powierzchni. W średnicy kapelusz osiąga od 5 do 10 cm. Z wiekiem kapelusz może się lekko spłaszczać, a brzegi kapelusza stają się faliste lub wywinięte do góry.

Blaszki pod kapeluszem są rzadkie, początkowo białe, później przybierają kremowy lub żółtawy kolor. Trzon jest stosunkowo gruby, pełny, białawy lub kremowy, a jego powierzchnia może być lekko włóknista. Miąższ grzyba jest biały, o neutralnym zapachu, z delikatnym, słodkawym smakiem.

Płachetka zwyczajna rośnie w lasach liściastych i mieszanych, zwykle w okresie od późnej wiosny do jesieni, często w towarzystwie buków, dębów lub innych drzew liściastych. Grzyb preferuje wilgotne miejsca, często można go znaleźć na opadłych liściach lub wśród mchu.

Chociaż Płachetka zwyczajna jest uznawana za grzyb jadalny, jej smak i zapach nie są tak intensywne jak innych grzybów leśnych, przez co nie jest tak popularna w kuchni.

---

Uwaga: Grzyb należy zbierać z ostrożnością, ponieważ może być łatwo pomylony z innymi, nie zawsze jadalnymi grzybami o podobnym wyglądzie. Warto się upewnić co do jego identyfikacji przed spożyciem.

Smardz jadalny (Morchella esculenta)

Smardz jadalny to jeden z najbardziej cenionych i poszukiwanych grzybów na całym świecie, szczególnie ze względu na swój wyjątkowy smak i wygląd. Jest to grzyb o charakterystycznym, "plisowanym" kapeluszu, który przypomina odwrócony stożek lub główkę z plastra miodu. Kapelusz smardza jest pękany, o nieregularnych, siateczkowatych bruzdach, które tworzą wyraźne komory. Kolor kapelusza waha się od jasnobrązowego do ciemnobrązowego, a trzon jest biały, cylindryczny, pełny i nieco spłaszczony.

Miąższ smardza jest delikatny i biały, z przyjemnym, lekko orzechowym zapachem. Smardz jadalny rośnie w lasach liściastych i mieszanych, najczęściej w pobliżu drzew liściastych, zwłaszcza dębów i buków, na wiosnę, zwykle w kwietniu i maju, w miejscach o umiarkowanej wilgotności.

Ważne jest, by przed spożyciem dokładnie ugotować smardza, ponieważ na surowo jest trujący i może powodować dolegliwości pokarmowe. Gotowanie lub smażenie w pełni neutralizuje toksyny i pozwala cieszyć się jego wyjątkowym smakiem.

---

Przykład dania: Smardz jadalny w śmietanie

Składniki:

• 300 g świeżych smardzów jadalnych,
• 1 cebula,
• 2 łyżki masła,
• 200 ml śmietany 30%,
• sól, pieprz,
• 1 łyżka posiekanej natki pietruszki,
• 1 łyżeczka soku z cytryny (opcjonalnie).

Przygotowanie:

1. Smardze dokładnie oczyść, usuwając wszelkie zanieczyszczenia, piasek i ziemię. Należy także pamiętać, by grzyby dokładnie umyć i pokroić na mniejsze kawałki.
2. Cebulę obierz i posiekaj drobno.
3. Na patelni rozgrzej masło, dodaj cebulę i smaż na złoty kolor.
4. Dodaj pokrojone smardze i smaż przez kilka minut, aż grzyby staną się miękkie.
5. Wlej śmietanę, dopraw solą, pieprzem i gotuj przez około 5-7 minut, aż sos zgęstnieje.
6. Pod koniec gotowania dodaj sok z cytryny i posiekaną natkę pietruszki.
7. Podawaj danie na gorąco jako dodatek do mięsa lub jako samodzielne danie z pieczywem.

Uwaga: Pamiętaj, aby przed spożyciem dokładnie ugotować smardza, aby pozbyć się ewentualnych toksyn.

Gołąbek zielonawy (Russula virescens)

Gołąbek zielonawy to jadalny grzyb z rodziny gołąbkowatych, który wyróżnia się charakterystycznym zielonkawym kolorem kapelusza. Jego kapelusz ma średnicę od 5 do 12 cm i jest zwykle lekko wypukły, później spłaszczający się. Kolor kapelusza jest jasnozielony lub oliwkowy, z jaśniejszymi brzegami, czasami może przybierać odcienie żółtego lub brązowawego, szczególnie w starszych owocnikach. Powierzchnia kapelusza jest matowa i delikatnie pomarszczona.

Blaszki są gęste, białe lub kremowe, które z wiekiem mogą przybierać lekko żółtawy odcień. Trzon jest gruby, cylindryczny, pełny, początkowo biały, a z czasem może lekko żółknąć u podstawy. Miąższ grzyba jest biały, chrupiący, z łagodnym smakiem i przyjemnym zapachem. Z reguły rośnie w lasach liściastych i mieszanych, często w towarzystwie dębów, buków i innych drzew liściastych, w okresie od późnej wiosny do wczesnej jesieni.

Gołąbek zielonawy jest ceniony za swój łagodny, orzechowy smak, chociaż jego miąższ może być nieco kruchy, co sprawia, że warto obchodzić się z nim ostrożnie. Może być łatwy do pomylenia z niektórymi trującymi gołąbkami, dlatego zawsze należy dokładnie sprawdzać grzyby przed zbiorem.

---

Przykład dania: Gołąbek zielonawy smażony z cebulą

Składniki:

• 300 g gołąbków zielonawych,
• 1 duża cebula,
• 2 łyżki masła klarowanego,
• sól, pieprz,
• 1/2 łyżeczki tymianku,
• 1/4 szklanki białego wina (opcjonalnie),
• natka pietruszki do dekoracji.

Przygotowanie:

1. Gołąbki dokładnie oczyść z piasku i zanieczyszczeń, pokrój na mniejsze kawałki.
2. Cebulę obierz i pokrój w cienkie piórka.
3. Na dużej patelni rozgrzej masło klarowane, dodaj cebulę i smaż przez kilka minut, aż stanie się miękka i lekko złocista.
4. Dodaj pokrojone grzyby do patelni i smaż przez 10-15 minut, aż grzyby puszczą wodę i lekko się zrumienią.
5. Dopraw solą, pieprzem i tymiankiem. Jeśli chcesz, możesz dodać białe wino, aby nadać daniu głębszy smak, a następnie gotować przez 3-4 minuty, aż wino odparuje.
6. Podawaj danie posypane świeżą natką pietruszki jako dodatek do mięsa, kaszy lub ryżu.

Smacznego! 😊

Gąska niekształtna (Tricholoma portentosum)

Gąska niekształtna to smaczny grzyb jadalny, który występuje w lasach iglastych i mieszanych, szczególnie na piaszczystych glebach, od późnej jesieni aż do pierwszych przymrozków. Kapelusz grzyba ma średnicę od 5 do 12 cm, a jego powierzchnia jest gładka, lekko śliska, z szarawym lub brązowoszarym kolorem, często z ciemniejszymi smugami lub prążkami. Kształt kapelusza zmienia się w trakcie wzrostu – od wypukłego u młodych grzybów po rozpostarty, czasem z lekko wklęsłym środkiem u starszych.

Blaszki są jasnożółte, gęste i przyrastające do trzonu. Trzon jest walcowaty, pełny, jasnożółty u podstawy, a u góry może być białawy lub kremowy. Miąższ grzyba jest biały, o delikatnym zapachu, lekko owocowym, i łagodnym smaku.

Gąska niekształtna jest ceniona w kuchni za swój delikatny smak i uniwersalność, ale wymaga starannego oczyszczenia, ponieważ łatwo gromadzi piasek i inne zanieczyszczenia.

---

Przykład dania: Gąska niekształtna duszona w śmietanie

Składniki:

• 300 g gąsek niekształtnych,
• 1 cebula,
• 2 łyżki masła,
• 200 ml śmietany 18% lub 30%,
• sól, pieprz,
• 1 łyżeczka soku z cytryny,
• natka pietruszki do dekoracji.

Przygotowanie:

1. Gąski dokładnie oczyść z piasku i innych zanieczyszczeń. Pokrój na mniejsze kawałki.
2. Cebulę obierz i drobno posiekaj.
3. Na patelni rozgrzej masło, dodaj cebulę i smaż, aż stanie się złocista.
4. Dodaj gąski do cebuli i smaż na średnim ogniu przez około 10 minut, aż grzyby puszczą wodę.
5. Wlej śmietanę, dopraw solą, pieprzem i sokiem z cytryny. Duś całość na małym ogniu przez kolejne 10 minut, aż sos zgęstnieje.
6. Podawaj danie posypane świeżą natką pietruszki, jako dodatek do kasz, ziemniaków lub makaronu.

Gąska zielonka (Tricholoma equestre)

Gąska zielonka to smaczny grzyb jadalny, który rośnie w lasach sosnowych, głównie na piaszczystych glebach. Jej nazwa pochodzi od charakterystycznego zielono-żółtego koloru kapelusza, który z wiekiem może ciemnieć, nabierając brązowych plam. Kapelusz ma średnicę od 4 do 12 cm i jest lekko wypukły lub płaski, z delikatnym, aksamitnym wykończeniem. Blaszki pod kapeluszem są gęste, żółte, podobnie jak trzon, który jest stosunkowo krótki, cylindryczny i pełny. Miąższ grzyba jest białawy, mięsisty, o łagodnym smaku i delikatnym, przyjemnym zapachu.

Choć zielonka była kiedyś powszechnie zbierana i uznawana za bezpieczną, istnieją doniesienia o potencjalnej toksyczności po spożyciu dużych ilości tego grzyba, zwłaszcza w formie niedogotowanej. W związku z tym należy zachować ostrożność przy jej konsumpcji i spożywać ją w umiarkowanych ilościach.

---

Przykład dania: Gąska zielonka smażona z cebulą

Składniki:

• 300 g gąsek zielonek,
• 2 cebule,
• 2 łyżki masła klarowanego,
• sól, pieprz,
• 1 łyżeczka majeranku (opcjonalnie).

Przygotowanie:

1. Gąski oczyść dokładnie z piasku i brudu, ponieważ łatwo zbierają zanieczyszczenia. Przemyj je pod bieżącą wodą i osusz na ręczniku papierowym.
2. Cebulę obierz i pokrój w piórka.
3. Na dużej patelni rozgrzej masło klarowane, dodaj cebulę i smaż na złoty kolor.
4. Dodaj gąski zielonki na patelnię i smaż przez około 10-15 minut, aż grzyby puszczą wodę i lekko się zrumienią.
5. Dopraw solą, pieprzem i ewentualnie majerankiem dla dodatkowego aromatu.
6. Podawaj jako dodatek do pieczywa, ziemniaków lub jako przekąskę.

Uwaga: Pamiętaj, by zawsze dobrze ugotować lub usmażyć zielonki, ponieważ niedogotowane mogą być trudne do strawienia.

Rydz mleczaj (Lactarius deliciosus)

Rydz mleczaj to jeden z najpopularniejszych grzybów jadalnych w Polsce, ceniony za swój wyjątkowy smak. Charakteryzuje się pomarańczowym lub pomarańczowo-czerwonym kapeluszem, który ma średnicę 5-12 cm. Kapelusz jest wklęsły, a brzeg falisty. Po naciśnięciu lub uszkodzeniu grzyba, z trzonu wydziela się pomarańczowe mleczko, stąd nazwa "mleczaj". Trzon jest smukły, pomarańczowy, z wyraźnym pierścieniem w górnej części. Rydz rośnie głównie w lasach iglastych, zwłaszcza pod sosnami i świerkami. Jego smak jest łagodny, nieco słodkawy, z lekko pieprznym posmakiem. Jest łatwy do rozpoznania, szczególnie ze względu na intensywny kolor i charakterystyczne mleczko.

---

Przykład dania: Rydze smażone z masłem i czosnkiem

Składniki:

• 300 g świeżych rydzów mleczajów,
• 2 łyżki masła,
• 1 ząbek czosnku,
• sól, pieprz,
• świeży tymianek lub natka pietruszki do dekoracji.

Przygotowanie:

1. Rydze dokładnie oczyść, obierz skórkę z kapeluszy, jeśli jest konieczne. Większe grzyby pokrój na mniejsze kawałki.
2. Czosnek posiekaj drobno.
3. Na patelni rozgrzej masło, dodaj czosnek i smaż przez chwilę, aż zacznie pachnieć.
4. Dodaj rydze i smaż na średnim ogniu przez około 10-15 minut, aż grzyby puszczą wodę i lekko się zrumienią.
5. Dopraw solą, pieprzem i ewentualnie świeżym tymiankiem lub natką pietruszki.
6. Podawaj jako samodzielne danie lub jako dodatek do mięs, kasz lub makaronów.

Opieńka miodowa (Armillaria mellea)

Opieńka miodowa to grzyb, który rośnie głównie na drzewach liściastych i iglastych, a także na ich pniach i korzeniach. Jest to grzyb symbiotyczny, który tworzy sieć grzybni pod ziemią, wpływając na korzenie drzew. Ma kapelusz o średnicy 5-15 cm, który w młodym stanie jest półkulisty, a później staje się płaski, z lekko schodzącymi brzegami. Kolor kapelusza waha się od żółtobrunatnego do pomarańczowo-brązowego. Na trzonie znajduje się charakterystyczny pierścień, który jest białawy lub lekko brązowy. Rurki pod kapeluszem są żółte, a z czasem zmieniają kolor na brązowy. Opieńki rosną zwykle w dużych grupach, tworząc charakterystyczne pierścienie lub "czarcie kręgi" w lesie. W smaku są delikatne, lekko słodkie, z nutą miodu, stąd ich nazwa. Należy pamiętać, że młode opieńki są jadalne, natomiast starsze mogą być trudniejsze do strawienia, a także łatwiej je pomylić z trującymi grzybami.

---

Przykład dania: Zupa krem z opieniek miodowych

Składniki:

• 300 g świeżych opieniek miodowych,
• 1 cebula,
• 1 ząbek czosnku,
• 2 ziemniaki,
• 1 marchewka,
• 1 litr bulionu warzywnego lub drobiowego,
• 100 ml śmietany 30%,
• 1 łyżka masła,
• sól, pieprz,
• świeży tymianek lub natka pietruszki do dekoracji.

Przygotowanie:

1. Opieńki dokładnie oczyść, pokrój na mniejsze kawałki. Jeśli są starsze, należy usunąć twardsze części trzonu.
2. Cebulę i czosnek posiekaj, a marchewkę i ziemniaki obierz i pokrój w kostkę.
3. W dużym garnku rozgrzej masło, dodaj cebulę i czosnek, smaż przez kilka minut, aż się zeszklą.
4. Dodaj pokrojone marchewkę, ziemniaki i grzyby, smaż przez kilka minut.
5. Zalej wszystko bulionem, dodaj sól, pieprz i gotuj na małym ogniu przez około 20-30 minut, aż warzywa będą miękkie.
6. Zupę zmiksuj na gładki krem za pomocą blendera ręcznego lub w tradycyjnym blenderze.
7. Na koniec dodaj śmietanę, dokładnie wymieszaj i dopraw do smaku solą i pieprzem.
8. Podawaj gorącą zupę udekorowaną świeżym tymiankiem lub natką pietruszki.

Smacznego!

Czubajka kania (Macrolepiota procera)

Czubajka kania, znana także jako kania, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych grzybów jadalnych w Polsce. Ma dużą, białą kapelusz o średnicy 15–30 cm, który początkowo jest wypukły, a później staje się płaski lub lekko wklęsły. Powierzchnia kapelusza jest gładka, o białawym lub kremowym kolorze, często z charakterystycznym wzorem w postaci łuskowatych łatek. Trzon czubajki kani jest smukły, biały, z pierścieniem na wysokości około 2/3 długości trzonu, który jest ruchomy (można go przesuwać). Miąższ jest biały, a zapach przypomina zapach mąki lub ziarna. Czubajka kania rośnie na otwartych przestrzeniach, takich jak łąki, pastwiska czy w lasach, zwykle w okresie letnim i wczesnej jesieni. Grzyb ten jest łatwy do rozpoznania i bardzo smaczny, pod warunkiem, że nie zostanie pomylony z trującym grzybem – czubajką wiosenną, która ma podobny wygląd, ale jest trująca.

---

Przykład dania: Kotlety z czubajki kani

Składniki:

• 4 duże czubajki kani,
• 1 jajko,
• 2 łyżki mąki,
• 1/2 szklanki bułki tartej,
• 1 cebula,
• 1 ząbek czosnku,
• 2 łyżki masła,
• sól, pieprz,
• 1 łyżeczka majeranku,
• olej do smażenia.

Przygotowanie:

1. Czubajki kani oczyść z ziemi i ewentualnych zanieczyszczeń. Pokrój kapelusze na cienkie plastry, a trzon na mniejsze kawałki.
2. Cebulę i czosnek posiekaj drobno i podsmaż na patelni na 1 łyżce masła, aż staną się złociste.
3. Grzyby przełóż do miski, dodaj podsmażoną cebulę i czosnek, wbij jajko, dodaj mąkę, bułkę tartą, majeranek, sól i pieprz. Wszystko dokładnie wymieszaj, aż uzyskasz jednolitą masę.
4. Z masy formuj kotlety i smaż je na rozgrzanym oleju na złoty kolor, przez 3-4 minuty z każdej strony.
5. Kotlety można podać z ziemniakami, surówką lub jako danie główne.

Pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius)

Pieprznik jadalny, znany również jako kurka, to jeden z najbardziej cenionych grzybów jadalnych w Polsce. Ma charakterystyczny, lejkowaty kształt, o kapeluszu w kolorze od intensywnie żółtego do pomarańczowego. Rynienki (zamiast blaszek) pod kapeluszem są dobrze widoczne, w kolorze żółtym lub pomarańczowym, a trzon jest smukły, pełny i jaśniejszy niż kapelusz. Grzyb ten rośnie w lasach liściastych i iglastych, najczęściej w pobliżu drzew takich jak sosny, świerki czy dęby, od późnej wiosny do jesieni. Pieprznik jadalny ma delikatny, lekko pieprzny smak, który nadaje potrawom wyjątkowy aromat. Dzięki temu jest szeroko wykorzystywany w kuchni.

---

Przykład dania: Sos pieprznikowy do mięsa

Składniki:

• 200 g świeżych pieprzników jadalnych,
• 1 cebula,
• 1 ząbek czosnku,
• 100 ml śmietany 30%,
• 1 łyżka masła,
• 1 łyżka mąki,
• 100 ml białego wina (opcjonalnie),
• sól, pieprz, świeży tymianek lub natka pietruszki.

Przygotowanie:

1. Pieprzniki oczyść, pokrój na mniejsze kawałki.
2. Cebulę i czosnek drobno posiekaj.
3. Na patelni rozgrzej masło, dodaj cebulę i czosnek, smaż przez kilka minut, aż cebula się zeszkli.
4. Dodaj pieprzniki, smaż je przez 5-7 minut, aż puszczą wodę i zaczną się rumienić.
5. Jeśli używasz białego wina, wlej je na patelnię i gotuj przez kilka minut, aż odparuje.
6. Dodaj mąkę, dokładnie wymieszaj i smaż jeszcze przez minutę.
7. Wlej śmietanę, dopraw solą, pieprzem i ziołami, gotuj przez kolejne 5 minut, aż sos zgęstnieje.
8. Podawaj sos z mięsem, np. z kurczakiem, wołowiną czy wieprzowiną.

Smacznego! 😊

Koźlarz babka (Leccinum scabrum)

Koźlarz babka to kolejny grzyb z rodziny Leccinum, który jest jadalny i występuje w polskich lasach. Jego kapelusz jest szarobrązowy lub brązowozielony, z wyraźnym, delikatnym śluzem, który w wilgotnych warunkach sprawia, że grzyb staje się błyszczący. Trzon koźlarza babki jest gruby, pokryty charakterystycznym, białym lub jasnoszarym siateczkowym wzorem w górnej części. Rurki pod kapeluszem są białe, a później żółte, a w przypadku uszkodzenia zmieniają barwę na niebieską. Grzyb ten rośnie głównie w lasach liściastych i mieszanych, w pobliżu brzóz. Koźlarz babka ma delikatny smak i miękką konsystencję, dzięki czemu nadaje się do różnych potraw.

---

Przykład dania: Gulasz z koźlarzem babką

Składniki:

• 300 g świeżych koźlarzy babek,
• 500 g mięsa (np. wieprzowina lub wołowina),
• 1 cebula,
• 2 ząbki czosnku,
• 1 marchewka,
• 1 szklanka bulionu,
• 2 łyżki oleju,
• 1 łyżka mąki,
• 100 ml śmietany 18%,
• sól, pieprz, liść laurowy, ziele angielskie,
• świeży tymianek lub majeranek.

Przygotowanie:

1. Mięso pokrój w kostkę, dopraw solą i pieprzem, a następnie obsmaż na rozgrzanym oleju na złoty kolor.
2. Dodaj posiekaną cebulę i czosnek, smaż aż cebula stanie się szklista.
3. Dodaj pokrojoną marchewkę i smaż przez kilka minut.
4. Koźlarze babki oczyść, pokrój w plasterki i dodaj do garnka z mięsem.
5. Zalej całość bulionem, dodaj liść laurowy, ziele angielskie, oraz świeży tymianek lub majeranek. Duś gulasz pod przykryciem przez około 40 minut.
6. Wymieszaj śmietanę z mąką i wlej do gulaszu, aby zagęścić sos. Gotuj przez kolejne 5-10 minut, aż sos stanie się kremowy.
7. Dopraw do smaku solą i pieprzem, a następnie podawaj z ziemniakami, kluskami lub kaszą.

Smacznego! 😊

Koźlarz czerwony (Leccinum aurantiacum)

Koźlarz czerwony to jadalny grzyb, który łatwo rozpoznać po charakterystycznym, pomarańczowo-czerwonym kapeluszu, który z czasem może przybierać ciemniejsze odcienie. Jego trzon jest gruby, cylindryczny, z wyraźnym, siateczkowatym wzorem w górnej części. Rurki pod kapeluszem są początkowo jasne, z czasem zmieniają kolor na ciemniejszy, a przy uszkodzeniu niebieszczeją. Grzyb ten rośnie głównie w lasach iglastych i mieszanych, często w pobliżu brzóz. Ma delikatny smak i aromat, przez co świetnie sprawdza się w różnych potrawach.

---

Przykład dania: Kotlety mielone z koźlarzem czerwonym

Składniki:

• 300 g świeżych koźlarzy czerwonych,
• 500 g mięsa mielonego (np. wieprzowego lub wołowego),
• 1 cebula,
• 1 jajko,
• 2 łyżki bułki tartej,
• 1 łyżka masła,
• sól, pieprz,
• 1 łyżeczka majeranku,
• olej do smażenia.

Przygotowanie:

1. Koźlarze dokładnie oczyść, pokrój w małą kostkę i podsmaż na patelni z 1 łyżką masła, aż staną się miękkie.
2. Cebulę obierz, posiekaj i podsmaż na patelni na złocisty kolor.
3. W dużej misce wymieszaj mielone mięso, podsmażoną cebulę, grzyby, jajko, bułkę tartą oraz przyprawy (sól, pieprz, majeranek).
4. Uformuj kotlety i smaż je na rozgrzanym oleju z obu stron na złoty kolor (około 4-5 minut z każdej strony).
5. Podawaj kotlety z ziemniakami, surówką lub jako dodatek do innych dań.

Smacznego! 😊

Maślak zwyczajny (Suillus luteus)

Maślak zwyczajny to grzyb, który rośnie głównie w lasach iglastych, szczególnie w pobliżu sosen. Jego kapelusz jest śliski i błyszczący, zwłaszcza po deszczu, w kolorze od żółtobrązowego do ciemnobrązowego. Skórka kapelusza łatwo się zdejmuje, co jest istotne przy przygotowywaniu potraw. Rurki pod kapeluszem są żółte i miękkie, a trzon żółtawy, pokryty białawą, czasem kleistą osłoną. Maślaki są bardzo aromatyczne, delikatne w smaku i nadają się do marynowania, smażenia czy duszenia.

---

Przykład dania: Smażone maślaki z cebulą

Składniki:

• 300 g świeżych maślaków,
• 1 duża cebula,
• 2 łyżki masła,
• sól, pieprz,
• świeży koperek (opcjonalnie).

Przygotowanie:

1. Maślaki dokładnie oczyść, zdejmij śliską skórkę z kapeluszy i opłucz je w zimnej wodzie. Większe grzyby pokrój na mniejsze kawałki.
2. Cebulę obierz i pokrój w cienkie piórka.
3. Na patelni rozgrzej masło, a następnie dodaj cebulę. Smaż na małym ogniu, aż stanie się złocista.
4. Dodaj przygotowane maślaki na patelnię i smaż, aż z grzybów odparuje większość wody (około 10-15 minut).
5. Dopraw solą i pieprzem według smaku.
6. Na koniec, jeśli lubisz, posyp posiekanym koperkiem dla aromatu i koloru.

Podawaj jako dodatek do dań głównych (np. mięsa czy ryb) albo z pieczywem. Smacznego! 😊

Podgrzybek brunatny (Imleria badia)

Podgrzybek brunatny to jeden z najczęściej zbieranych grzybów w Polsce. Ma kapelusz w kolorze od jasnobrązowego do ciemnobrązowego, o gładkiej, aksamitnej powierzchni, która w deszczową pogodę staje się śliska. Trzon jest smukły, cylindryczny, o jasnobrązowym odcieniu. Rurki pod kapeluszem są żółtawe, później oliwkowozielone, a po dotknięciu zmieniają barwę na niebieskawą – jest to cecha charakterystyczna tego gatunku. Podgrzybek brunatny rośnie w lasach iglastych i mieszanych, często w towarzystwie sosny lub świerka, od lata do późnej jesieni. Ma delikatny, lekko orzechowy smak i nadaje się do wielu potraw.

---

Przykład dania: Gulasz z podgrzybkami

Składniki:

• 300 g świeżych podgrzybków,
• 400 g mięsa (np. wieprzowina, wołowina lub kurczak),
• 1 cebula,
• 2 ząbki czosnku,
• 2 łyżki oleju,
• 1 szklanka bulionu,
• 100 ml śmietany 18%,
• 1 łyżka mąki,
• sól, pieprz, liść laurowy, ziele angielskie,
• świeży koper lub natka pietruszki do posypania.

Przygotowanie:

1. Mięso pokrój w kostkę, dopraw solą i pieprzem, a następnie obsmaż na rozgrzanym oleju na złoty kolor.
2. Dodaj posiekaną cebulę i czosnek, smaż, aż się zeszklą.
3. Podgrzybki dokładnie oczyść, pokrój w plasterki i dodaj do mięsa. Smaż przez kilka minut.
4. Wlej bulion, dodaj liść laurowy i ziele angielskie, a następnie duś pod przykryciem na małym ogniu przez około 30-40 minut (do miękkości mięsa).
5. W osobnym naczyniu wymieszaj śmietanę z mąką i kilkoma łyżkami gorącego sosu z gulaszu. Wlej mieszankę do garnka, dokładnie wymieszaj i gotuj jeszcze 5 minut, aż sos zgęstnieje.
6. Dopraw do smaku i posyp posiekanym koperkiem lub natką pietruszki.

Podawaj z ziemniakami, kluskami śląskimi lub kaszą. Smacznego! 😊

Borowik szlachetny (Boletus edulis)

 

Borowik szlachetny, nazywany prawdziwkiem, to jeden z najbardziej cenionych grzybów jadalnych w Polsce. Charakteryzuje się dużym, mięsistym kapeluszem o kolorze od jasnobrązowego do ciemnobrązowego, oraz masywnym, jasnym trzonem pokrytym delikatną siateczką. Miąższ jest biały, twardy i ma przyjemny orzechowy zapach. Prawdziwek rośnie w lasach liściastych, iglastych i mieszanych, od lata do późnej jesieni.

Przepisy kulinarne z borowikiem szlachetnym

1. Zupa borowikowa

Składniki:

• 200 g świeżych borowików (lub 50 g suszonych),
• 1 litr bulionu warzywnego lub mięsnego,
• 1 cebula,
• 2 ziemniaki,
• 100 ml śmietany 18%,
• 1 łyżka masła,
• sól, pieprz, natka pietruszki.

Przygotowanie:

1. Jeśli używasz suszonych borowików, namocz je w ciepłej wodzie na 30 minut, a następnie odcedź.
2. Świeże borowiki oczyść i pokrój w plasterki.
3. Na maśle podsmaż posiekaną cebulę, a następnie dodaj borowiki i smaż przez kilka minut.
4. W garnku zagotuj bulion, dodaj pokrojone w kostkę ziemniaki i borowiki. Gotuj, aż ziemniaki będą miękkie.
5. Wlej śmietanę, dopraw solą i pieprzem. Podawaj posypane natką pietruszki.

---

2. Risotto z borowikami

Składniki:

• 150 g ryżu do risotto (np. Arborio),
• 200 g świeżych borowików,
• 1 cebula,
• 2 ząbki czosnku,
• 100 ml białego wina,
• 500 ml bulionu warzywnego,
• 2 łyżki masła,
• 50 g parmezanu,
• sól, pieprz, świeży tymianek.

Przygotowanie:

1. Borowiki oczyść i pokrój w plasterki. Podsmaż je na maśle.
2. W rondlu podsmaż posiekaną cebulę i czosnek, dodaj ryż i smaż, aż stanie się szklisty.
3. Wlej wino, mieszaj, aż odparuje, a następnie stopniowo dodawaj bulion, mieszając, aż ryż wchłonie płyn.
4. Pod koniec gotowania dodaj borowiki i masło. Dopraw solą, pieprzem i tymiankiem. Posyp parmezanem przed podaniem.

---

3. Tarta z borowikami i serem pleśniowym

Składniki:

• 1 arkusz ciasta francuskiego,
• 200 g świeżych borowików,
• 100 g sera pleśniowego (np. gorgonzoli),
• 1 jajko,
• 100 ml śmietany 30%,
• sól, pieprz, gałka muszkatołowa,
• świeży rozmaryn.

Przygotowanie:

1. Rozłóż ciasto francuskie na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Nakłuj widelcem.
2. Oczyść borowiki, pokrój w plasterki i podsmaż na patelni.
3. W misce wymieszaj jajko ze śmietaną, dodaj sól, pieprz i szczyptę gałki muszkatołowej.
4. Na cieście ułóż borowiki i kawałki sera, a następnie zalej mieszanką jajeczną.
5. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C przez około 25-30 minut. Posyp rozmarynem przed podaniem.

Smacznego! 😊